Samookaleczenie bez skłonności samobójczych to poważny problem, który często współwystępuje z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). W najnowszym badaniu naukowcy ocenili ryzyko występowania samookaleczeń wśród osób z ADHD.
Samookaleczenia dotyczy nawet 20% nastolatków. Jak jest w ADHD?
Niesamobójcze samookaleczenia (NSSI, ang. Non-Suicidal Self-Injury) to celowe uszkadzanie własnego ciała bez intencji odebrania sobie życia. Szacuje się, że zjawisko to może dotyczyć nawet około 20% nastolatków. Do najczęściej wskazywanych czynników związanych z samookaleczaniem się należą trudności w regulacji emocji, wysoka impulsywność oraz współwystępowanie zaburzeń psychicznych, takich jak depresja.
Analiza związku między ADHD a samookaleczeniami jest kluczowa. Obie trudności wiąże się bowiem z impulsywnością oraz deficytami w regulacji emocji. Mimo wyraźnych punktów stycznych, dotychczasowe doniesienia naukowe pozostają niespójne. Wiele publikacji opiera się na małych próbach badawczych, co ogranicza możliwość precyzyjnego określenia skali tego problemu oraz charakteru samej zależności.
ADHD a samookaleczenia – przegląd systematyczny i metaanaliza
Badacze przeprowadzili przegląd systematyczny oraz metaanalizę dostępnej literatury naukowej w celu określenia częstości występowania niesamobójczych samookaleczeń wśród osób z ADHD. W ramach procesu wyszukiwania przeszukano obszerne bazy danych, w tym MEDLINE, EMBASE oraz PsycINFO. Po zastosowaniu określonych kryteriów włączenia i wyłączenia do ostatecznej analizy zakwalifikowano 14 badań naukowych.
Analiza wykazała, że łączna częstość występowania niesamobójczych samookaleczeń wśród osób z ADHD wyniosła 27%. Zbliżone wartości odnotowano zarówno wśród nastolatków (28%), jak i osób dorosłych (25%). Sugeruje to, że u osób z ADHD podwyższone ryzyko wystąpienia samookaleczania utrzymuje się od okresu adolescencji aż do dorosłości. Ponadto stwierdzono, że w porównaniu z osobami bez ADHD, osoby z ADHD miały około dwukrotnie większe prawdopodobieństwo wystąpienia zachowań samookaleczających. Dodatkowo zaobserwowano istotne różnice związane z płcią. U kobiet z ADHD ryzyko wystąpienia NSSI było około czterokrotnie wyższe niż u mężczyzn.
Autorzy pracy podkreślają jednak, że wyniki należy interpretować z ostrożnością, z uwagi na ograniczoną liczbę dostępnych badań. Zwracają również uwagę na potrzebę dalszych analiz dotyczących mechanizmów leżących u podłoża częstszego występowania niesamobójczych samookaleczeń u osób z ADHD, a także na konieczność oceny tego zjawiska w dłuższej perspektywie czasowej. Lepsze zrozumienie tych zależności może w przyszłości przyczynić się do opracowania bardziej ukierunkowanych interwencji terapeutycznych oraz skuteczniejszych form wsparcia dla tej grupy pacjentów.
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Psychiatry Research.
