czwartek, 22 lutego, 2024

Risperidon a zdolności poznawcze w autyzmie

Zaburzenia zachowania są częstym problemem współistniejącym z zaburzeniem ze spektrum autyzmu. W nowym badaniu oceniano wpływ risperidonu na zdolności poznawcze u dzieci z ASD.

Spektrum autyzmu (autism spectrum disorder, ASD) to grupa zaburzeń neurorozwojowych. Obejmuje ona m.in. autyzm, zespół Aspergera i zespół Retta. Risperidon jest jednym z leków stosowanych w tych zaburzeniach w przypadku zachowań agresywnych i zaburzeń zachowania. Innym zaburzeniem neurorozwojowym jest ADHD.

Częstość zaburzeń ASD w populacji wynosi ok. 1%. Spektrum autyzmu jest kilkukrotnie częściej diagnozowane u chłopców. Do podstawowych kryteriów diagnostycznych należą zaburzenie integracji społecznej, zaburzenie komunikacji i nietypowe, niefunkcjonalne zainteresowania.

Czytaj także: Osoby ze spektrum autyzmu lepiej odczytują emocje na rysunkach.

Leczenie

Podstawą leczenia osób z ASD jest psychoedukacja oraz trening umiejętności społecznych. Brak leków, które działałyby przyczynowo. Jednak w związku z tym, że u osób ze spektrum autyzmu mogą pojawiać się niekontrolowane wybuchy złości, problemy z dostosowaniem się do zmian w środowisku czy agresja, wspomagająco stosuje się często neuroleptyki.

Neuroleptyki to leki będące inhibitorami receptorów dopaminowych i serotoninowych. Bardzo często są stosowane jako leki uspokajające czy nasenne (poza wskazaniami), także w ASD.

Czytaj także: Depresja matek dzieci z autyzmem.

Działania niepożądane

Do głównych działań niepożądanych risperidonu należą:

  • przyrost masy ciała,
  • hiperprolaktynemia,
  • nadmierna senność w ciągu dnia,
  • spadek ciśnienia tętniczego,
  • bóle głowy,
  • zaparcia lub biegunka.

Risperidon w badaniach

W związku z uspokajającym działaniem, risperidon potencjalnie może mieć niekorzystny wpływ na uważność i zdolności poznawcze. Najnowsze badanie przeglądowe analizuje ten efekt. Podsumowuje ono wyniki 11 badań dotyczących wpływu risperidonu na zdolności poznawcze u dzieci ze spektrum autyzmu.

Wykazano, że risperidon ma 70% skuteczności w leczeniu objawowym zaburzeń ze spektrum autyzmu w leczeniu krótko- i długoterminowym.

Czytaj także: Najnowsze odkrycia genetyczne dotyczące spektrum autyzmu.

Efekt risperidonu na zdolności poznawcze w ASD

W jednym z analizowanych badań funkcje poznawcze oceniano u 38 autystycznych dzieci przyjmujących risperidon. Stwierdzono, że nie nastąpił znaczący spadek zdolności poznawczych w obszarach mierzonej uwagi (zadanie anulowania, wykonanie zadania matematycznego na czas), koordynacji ręka-oko (Purdue Pegboard) i krótkotrwałej pamięci werbalnej (zadanie polegające na uczeniu się werbalnym).

Po zastosowaniu rysperydonu u dzieci zaobserwowano polepszenie działania niektórych obszarów funkcji poznawczych. Zanotowano je podczas wykonywania zadania anulowania i zadania uczenia się werbalnego. Podobną poprawę dostrzeżono w przypadku zadania oceniającego pamięć przestrzenną.

Porównywalne wyniki uzyskiwano również w innych badaniach. Podsumowując, można stwierdzić, że stosowanie risperidonu u dzieci z ASD nie ma negatywnego wpływu na zdolności poznawcze.

W kwestii nadmiernego uspokojenia, jak wynika z powyższego badania, dzieci z ASD leczone risperidonem zgłaszały, że uspokojenie zwykle ustępuje po dwóch do czterech tygodni stosowania leku. Sugeruje to, że ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych jest największe w pierwszych tygodniach leczenia.

Czytaj także: Potwierdzono istnienie czterech podtypów spektrum autyzmu.

Jarosław Jóźwiak
Jarosław Jóźwiak
Dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak jest lekarzem psychiatrą specjalizującym się w tematyce ADHD i psychiatrii perinatologicznej, laureatem wielu nagród naukowych m.in. Premiera RP, Polskiej Akademii Nauk, Ministra Zdrowia. Jest współzałożycielem i Dyrektorem Medycznym klinik ALMA Centrum Terapii Kobiety i Dziecka. Jego zainteresowania naukowe dotyczą neurobiologii, chorób psychiatrycznych i neurologicznych.

powiązane artykuły

12,870FaniLubię
1,473ObserwującyObserwuj
18,800SubskrybującySubskrybuj

Popularne artykuły